Integracja sensoryczna to umiejętność naszego mózgu, która pozwala odczuwać,   porządkować,   składać w spójną całość i rozumieć w relacji do siebie bodźce – wzrokowe, słuchowe, dotykowe, pochodzące z ruchu i grawitacji czy wreszcie węchowe   i smakowe. Mózg nabywa i rozwija tą umiejętność przez całe życie, choć najbardziej intensywnie w pierwszych kilku latach życia dziecka. Dzięki tej umiejętności organizowania  i rozpoznawania docierających do nas informacji sensorycznych, dziecko rozwija coraz bardziej dostosowane do wymagań otoczenia mechanizmy uczenia się i zachowania. Ten proces organizacji informacji sensorycznych jest fundamentem takich umiejętności jak te związane z ruchem, mową, emocjami, uwagą, relacjami społecznymi i percepcją.

Dziecko od urodzenia uczy się zauważać docierające do niego wrażenia sensoryczne wszystkimi zmysłami: wzrokiem, słuchem, dotykiem, węchem, smakiem, a nawet specjalnym zmysłem rejestrującym ruchy i grawitację /błędnik- narząd przedsionkowy/. Ta nauka polega na coraz sprawniejszej umiejętności rozpoznawania i nadawania znaczenia temu, co widzimy słyszymy czy czujemy. Im lepiej, sprawniej mózg potrafi to robić tym szybciej, sprawniej myślimy, uczymy się, koncentrujemy, mówimy, czytamy, piszemy, zapamiętujemy itd. Każdy z nas rodziców obserwuje wraz z tym jak dziecko jest coraz starsze, że zmienia się jego zachowanie w różnych sferach. Najpierw po urodzeniu z trudnościami leżąc na brzuszku unosi tylko główkę, potem podpiera się na przedramionach, siada, raczkuje, wstaje, chodzi, biega itd. Najpierw gaworzy, mówi pojedyncze słowa, potem proste zdania, opowiada wreszcie, czyta itd. Najpierw potrafi skupić uwagę na kilkanaście sekund, potem kilka minut, kilkanaście, kilkadziesiąt itd. Początkowo zauważa tylko rodziców, potem rozpoznaje obcych, zauważa dzieci, próbuje nawiązać kontakt z rówieśnikami, tworzy grupy towarzyskie itd. Można tak po kolei wyliczać różne elementy z rozwoju zachowania dziecka i zauważyć wzrastającą jego organizację. Wszystkie badania wskazują, że jednym z bardzo ważnych czynników, które to warunkują jest właśnie integracja sensoryczna.

Terapia integracji sensorycznej jest poprawą organizacji pracy mózgu poprzez ćwiczenia, w których dziecko doświadcza zróżnicowanych bodźców sensorycznych podczas ruchu. Terapia integracji sensorycznej różni się od wielu innych technik, bo nie uczy dziecka specyficznych umiejętności takich jak liczenie, różnicowania jednego dźwięku od drugiego, rysowania linii między określonymi punktami, jazdy na rowerze, zapinania guzików itd. Terapia integracji sensorycznej raczej wzmacnia zdolności uczenia się mózgu. Redukuje poziom zaburzeń w pracy mózgu i pozwala na precyzyjne i szybkie uczenia się oraz rozwój dostosowany do wymagań otoczenia zachowania. Terapia integracji sensorycznej nie eliminuje wszystkich problemów związanych z uczeniem się czy zachowaniem, a eliminuje lub łagodzi tylko te, które wynikają ze stwierdzonych w procesie diagnozy zaburzeń integracji bodźców sensorycznych. Wymaga stałych intensywnych oddziaływań. Dziecko musi każdego dnia uczestniczyć w doświadczeniach sensorycznych według określonego programu. Takie codzienne oddziaływania zapewniają połączone ze sobą, wzajemnie uzupełniające się ćwiczenia domowe prowadzone przez rodziców i ćwiczenia na sali terapeutycznej.

Ćwiczenia domowe wymagają odpowiednich pomocy, a terapia odbywa się w odpowiednio do tego dostosowanej i wyposażonej w specjalistyczny sprzęt sali. Terapia integracji sensorycznej jest postrzegana przez dzieci, jako wspaniała zabawa, ale terapeuci znając cele ćwiczeń osiągają oczekiwane zmiany w zachowaniu dziecka. Tak, więc można powiedzieć, iż terapia integracji sensorycznej jest "naukową zabawą". 

Dla kogo terapia SI?

Integracja sensoryczna jest metodą stosowaną w terapii dzieci, u których obserwuje się trudności w zakresie:

  • Umiejętności ruchowych (słaba koordynacja ruchowa, opóźniony rozwój ruchowy, trudności z utrzymaniem równowagi);
  • Problemów emocjonalnych (nadmierna wrażliwość, nerwowość, kłopoty z koncentracją uwagi);
  • Opóźnionego rozwoju mowy;
  • Opanowywania umiejętności szkolnych (problemy dysleksji, dysgrafii, dysortografii, kłopoty z zapamiętywaniem i motywacją do uczenia się);
  • Nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD, ADD);
  • Nadwrażliwości lub zbyt małej wrażliwości na różne bodźce sensoryczne;
  • Nadwrażliwości na ruch (negatywna reakcja na ruch, niepewność grawitacyjna, choroba lokomocyjna)

Może być wykorzystywana również w odniesieniu do dzieci z:

  • Autyzmem;
  • Zespołem Aspergera;
  • Zespołem kruchego chromosomu X;
  • Niepełnosprawnością intelektualną;
  • Mózgowym Porażeniem Dziecięcym;
  • Zespołem Downa;
  • Innymi sprzężonymi zaburzeniami;
  • Grupy ryzyka: wcześniaków, dzieci po uszkodzeniach okołoporodowych.

Przebieg diagnozy w zakresie oceny rozwoju procesów integracji sensorycznej przebiega w następujących etapach:
- pogłębiony wywiad z rodzicem dziecka,
- analiza Kwestionariusza Rozwoju Sensomotorycznego Dziecka, który wypełnia rodzic dziecka w trakcie badania,
- obserwacja zachowania dziecka w gabinecie, umiejętności organizowania sobie przez nie czasu wolnego,
- Obserwacja Kliniczna,
- Południowo - Kalifornijskie Testy Integracji Sensorycznej.

U młodszych dzieci dwu, trzyletnich lub dzieci niepełnosprawnych diagnoza przebiega nieco inaczej z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia Południowo - Kalifornijskich Testów Integracji Sensorycznej i polega na:

- przeprowadzeniu wywiadu z rodzicem
- wykonaniu wybranych prób obserwacji klinicznej
- prowadzeniu własnej obserwacji dziecka w trakcie pobytu w gabinecie
- analizie kwestionariuszy, w tym Kwestionariusza Rozwoju Sensomotorycznego Dziecka.

W każdym z dwóch opisanych powyżej przypadków terapeuta omawia szczegółowo wyniki badania z rodzicami dziecka, wyjaśnia, na czym polegają zaobserwowane u niego trudności. Zaleca program domowy oraz udział w specjalistycznej terapii integracji sensorycznej.
Po przeprowadzeniu badania rodzic może wypełnić wniosek w prośbą o wydanie opinii w sprawie oceny rozwoju procesów integracji sensorycznej. Diagnoza dziecka stanowi podstawę do prowadzenia z nim zajęć terapeutycznych.

WAŻNE: na badanie integracji sensorycznej można zapisywać dzieci w trakcie całego roku szkolnego w Sekretariacie Poradni osobiście lub telefonicznie, nie potrzeba mieć specjalistycznych skierowań.

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Szydłowcu

Realizacja: IDcom-jst.pl